New Cellularand Molecular Biotechnology Journal

other مروری بر درمانِ دیابت با استفاده از سلول‌های بنیادیِ مزانشیمی و نقش فاکتورهای شیمیایی و فیزیکی در فرایندِ تمایز A review of diabetes treatment using mesenchymal stem cells and the role of chemical and physical factors in the differentiation process سلولی و مولکولی Cellular and molecular مقاله مروری Review Article <div style="border-bottom:solid #002465 1.5pt; border-top:none; border-left:solid #002465 1.5pt; border-right:none; padding:0cm 4.0pt 1.0pt 0cm">دیابت به‌&lrm;عنوان یک معضلِ بزرگِ سلامتِ جهانی، نیازمند راهکارهای درمانیِ نوین است. درمان‌های رایج مانند انسولین، داروها و پیوند پانکراس با وجود کمک به کنترل قندخون، نمی‌توانند عملکرد طبیعیِ سلول‌های بتای پانکراس را بازسازی کنند و با محدودیت‌هایی مانند هزینۀ بالا و کمبود اهداکننده مواجه هستند. سلول‌درمانی، به‌عنوان راهکاری نوین جهتِ تولید سلول‌های بتای پانکراس در مطالعه‌های متعدد مورد مطالعه قرار گرفته است، در این میان به‌ویژه استفاده از سلول‌های بنیادیِ مزانشیمی، به‌دلیل دسترسیِ آسان و ایمنی امیدهای تازه‌ای ایجاد کرده است. اما روش‌های متداول تمایز که مبتنی‌بر فاکتورهای رشدِ شیمیایی هستند اغلب پُرهزینه، ناپایدار و منجر به تولید سلول‌های ناهمگن می‌شوند. در پاسخ به این چالش‌ها، توجه پژوهش‌ها به‌سمت استفاده از سیگنال‌های فیزیکی و مکانیکی معطوف شده است که فرایندهای طبیعیِ تکاملی را تقلید می‌کنند. عواملی مانند سختیِ بستر، نانوتوپوگرافیِ سطح و معماریِ ماتریکسِ خارج سلولی می‌توانند با فعال‌سازی مسیرهای انتقالِ سیگنالِ مکانیکی، به شکل مؤثرتر و مقرون‌به‌صرفه‌تری سرنوشت سلول را هدایت کنند و در فرایندِ تمایز مؤثر واقع باشند. مطالعه‌ها نشان می‌دهند این محرک‌های فیزیکی قادرند بیان‌ژن‌های کلیدی پانکراسی مانند PDX1 و NKX6.1 ترشح انسولین را به‌طور چشمگیری افزایش دهند و کیفیت سلول‌های شبه بتا را بهبود بخشند. بر این اساس، به نظر می‌رسد ترکیب هم‌افزای محرک‌های شیمیایی و فیزیکی می‌تواند راهکاری بهینه‌، ایمن و سازگار برای تولید سلول‌های بتای عملکردی و پایدار باشد و مسیر را برای کاربرد بالینیِ آن‌ها در درمانِ دیابت هموار سازد که تحوّلی در درمان دیابت می‌باشد.</div> <div style="border-bottom:solid #002465 1.5pt; border-top:none; border-left:none; border-right:solid #002465 1.5pt; padding:0cm 0cm 1.0pt 4.0pt">Diabetes mellitus represents a major global health burden and necessitates the development of innovative therapeutic strategies aimed at restoring endogenous pancreatic function. Conventional treatments, including insulin therapy, oral hypoglycemic agents, and pancreas transplantation, are effective for glycemic control but fail to reestablish the physiological function of pancreatic β-cells. However, these approaches are limited by high costs, lifelong dependency, immune-related complications, and donor scarcity. In this context, cell-based therapy has emerged as a promising alternative for generating functional β-cells. Among the various cell sources, mesenchymal stem cells (MSCs) have gained considerable attention due to their accessibility, immunomodulatory properties, and favorable safety profile. Despite substantial progress, conventional differentiation protocols primarily rely on exogenous chemical growth factors, which are often expensive, temporally unstable, and associated with heterogeneous cellular outcomes. Recent advances have shifted the focus toward incorporating biophysical and mechanical cues that recapitulate aspects of the native developmental microenvironment. Parameters such as substrate stiffness, surface nanotopography, and extracellular matrix architecture can modulate mechanotransduction pathways, thereby directing cell fate decisions in a more controlled and cost-effective manner. Accumulating evidence indicates that these physical stimuli significantly enhance the expression of critical pancreatic transcription factors, including PDX1 and NKX6.1, and promote glucose-responsive insulin secretion, ultimately improving the functional maturation of β-like cells in the pancreas. Collectively, the synergistic integration of biochemical and biophysical signals represents a rational and translational strategy for generating stable and functional β-cells and may pave the way for clinically applicable regenerative therapies for diabetes.</div> دیابت, سلول درمانی, سلول‌های بنیادی مزانشیمی, تمایز شیمیایی, فاکتورهای رشد, فاکتورهای فیزیکی, نقش نگاری سلول, Diabetes, Cell therapy, Mesenchymal stem cells, Chemical differentiation, Physical differentiation, Growth factors, Cell imprinting, 1 22 http://ncmbjpiau.ir/browse.php?a_code=A-10-411-6&slc_lang=other&sid=1 Seyede Fatemeh Heydari سیده فاطمه حیدری 100319475328460015810 100319475328460015810 No - Department of Cellular and Molecular Biology, TeMS.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran گروه سلولی‌ومولکولی، واحد علوم پزشکی تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Mehrdad Moosazadeh Moghaddam مهرداد موسی زاده مقدم 100319475328460015811 100319475328460015811 Yes Tissue Engineering and Regenerative Medicine Research Center, New Health Technologies Institute, Baqiyatallah University of Medical Sciences, Tehran, Iran مرکز تحقیقات مهندسی بافت و پزشکیِ بازساختی، پژوهشکدۀ فناوری‌های نوین سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بقیهالله، تهران، ایران Soyar Sari سویار ساری 100319475328460015812 100319475328460015812 No Department of Cellular and Molecular Biology, TeMS.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran گروه سلولی‌ومولکولی، واحد علوم پزشکی تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Mohammad Heiat محمد هیات 100319475328460015813 100319475328460015813 No Baqiyatallah Research Center for Gastroenterology and Liver Diseases (BRCGL), Clinical Sciences Institute, Baqiyatallah University of Medical Sciences, Tehran, Iran مرکز تحقیقات گوارش و بیماری‌های کبد بقیهالله (BRCGL)، پژوهشکدۀ علوم بالینی، دانشگاه علوم پزشکی بقیهالله، تهران، ایران