fa تاژک باکتریایی؛ ساختار، سرهم‌بندی و تولید گشتاور میکروبیولوژی Microbiology مقاله مروری Review Article <p>  تاژک باکتریایی یک نانوماشین دوار به قطر 45 نانومتر می‌باشد که در غشاء یاخته‌ای جای گرفته و باکتری از آن برای جابجایی بهره می‌گیرد. اولین ساختار تحرکی که احتمالا تاژک می­باشد، طی یک بیلیون سال اولیه تکامل پدید آمده و دارای پیچیدگی بسیار بالایی برای سازگاری با محیط می‌باشد. در مقایسه با تاژک موجودات یوکاریوتی که پیشرانه چرخشی دارند، تاژک باکتری‌ها دارای پیشرانه چرخشی است. ساختار تاژک از سه قسمت کلی؛ جسم قاعده‌ای، اتصالگر عمومی (قلاب) و رشته تشکیل شده است. در نتیجه مطالعات گذشته اجزاء سازنده تاژک مشخص شده است و پیکره کلی آن نیز روشن گردیده ولی هنوز تصویر روشنی از مکانیزم تولید گشتاور و چرخش این ساختار در دسترس نیست. سرهم‌بندی ساختار و انتقال اجزاء برون یاخته‌ای، به واسطه دستگاه ترشحی ویژه‌ای انجام می‌گیرد که با سیستم ترشحی نوع III باکتری‌ها همتایی دارد. توان موتور برای تولید گشتاور چرخشی، از جریان پرفشار یون های پرانرژی هیدروژن و سدیم از عرض غشاء داخلی به سمت سیتوسل گرفته می‌شود. در مقاله حاضر تحلیلی بر پیشرفت‌هایی که طی دهه‌های اخیر با استفاده از تکنیک‌های جدید بدست آمده است صورت می گیرد. </p> <p> Bacterial flagellum is a rotary nanomachin with a diameter of 45 nm that is located in cellular membrane and is used for movement in adjacent environment. The development of the first cellular motility apparatus has been accomplished during the first billion years of evolution as evidence by the high complexity of its structure for adaptation with environment. Unlike eukaryotic flagella that use a whip-like action to move whole cell, movement of a bacterial cell is generated by rotation of the filament. In the past researches, most of the flagella components and their functions are specified, whereas mechanisms of torque generation and rotation are unclear. A special apparatus assumes translocation and assembly of flagella components, which has homology with type III secretion system. For bacterial movement, the motors are energized by the transmembrane potential of specific ions, most commonly the proton motive force or the sodium motive force. The objective of this paper is to discuss the recent finding by modern techniques during recent decades.  </p> نانوماشین, تحرک شناگری, جسم قاعده‌ای, قلاب, رشته, تاژک Nanomachin, Swimming, Basal body, Hook, Filament 18 9 http://ncmbjpiau.ir/browse.php?a_code=A-10-202-2&slc_lang=fa&sid=1 saeed Hosseinzadeh سعید حسین زاده 10031947532846003153 10031947532846003153 No Department of Plant Pathology, College of Agriculture, Tarbiat Modarres University, Tehran , Iran گروه بیماری‌شناسی گیاهی، دانشگاه تربیت مدرس Masoud shams Bakhsh مسعود شمس بخش shamsbakhsh@mail.modares.ac.ir 10031947532846003154 10031947532846003154 Yes Department of Plant Pathology, College of Agriculture, Tarbiat Modarres University, Tehran , Iran گروه بیماری‌شناسی گیاهی، دانشگاه تربیت مدرس