fa بررسی تنوع ژنتیکی ارقام ناشناخته و تجاری مرکبات شمال کشور با استفاده از نشانگرSSR سلولی و مولکولی Cellular and molecular مقاله پژوهشی Research Article   <b>سابقه و هدف:</b> اطلاع از روابط فیلوژنتیک و تنوع ژنتیک در مرکبات جهت تشخیص روابط ژنتیکی، شناسایی ژرم‌پلاسم و ثبت ارقام جدید، امری مهم و ضروری می‌باشد. در کلکسیون‌های مرکبات کشور، تعدادی بیوتیپ‌ وجود دارد که شناسایی آنها عمدتاً بر اساس صفات مرفولوژی بوده و تحقیقات ژنتیکی چندانی بر روی آنها انجام نشده است. نشانگرهای ملکولی می‌توانند در این زمینه مفید باشند. <br><b>مواد و روش‌ها:</b> به منظور بررسی تنوع ژنتیکی و روابط خویشاوندی بین 45 ژنوتیپ از ارقام ناشناخته و تجاری مرکبات موجود در ایستگاه تحقیقات کترا، از نشانگر SSR استفاده گردید. استخراج DNA از برگ‌های جوان مرکبات با روش موری و تامسون انجام شد و سپس تکثیر با ده جفت آغازگر ریزماهواره صورت گرفت. محصولات تکثیر شده با استفاده از ژل پلی‌آکریلامید 6% دارای اوره ۷ مولار و تحت شرایط واسرشتگی تفکیک شده و با رنگ‌آمیزی نیترات نقره قابل رویت گردید. الگوی باندی براساس حضور باند (یک) یا عدم حضور باند (صفر) نمره‌دهی شده و محتوای اطلاعات چندشکلی برای هر جفت نشانگر محاسبه گردید و با استفاده از نرم‌افزار NTSYS ، فاصله ژنتیکی ژنوتیپ‌ها براساس ضریب تشابه جاکارد محاسبه وروش تجزیه خوشه‌ای دورترین همسایه برای گروه‌بندی استفاده شد.<br><b>یافته‌ها: </b>میانگین چندشکلی 685/0 برآورد شد. تعداد آلل‌ها از 3 تا 13متغیر بوده و در مجموع 72 آلل شناسایی شد. تجزیه کلاستر 45 ژنوتیپ مورد بررسی را براساس نشانگرهای SSR به شش گروه تقسیم نمود. ارقام پرتقال، نارنگی و 24 ژنوتیپ ناشناخته در گروه A، گریپ‌فروت و پوملو و نارنج و شش ژنوتیپ ناشناخته در گروه B، سه ژنوتیپ ناشناخته در گروهC ، دو ژنوتیپ ناشناخته و یوزو به ترتیب در گروه‌های D و E و در نهایت ارقام لیمو و بالنگ و دو ژنوتیپ ناشناخته در گروه F قرار گرفتند. <br><b>نتیجه‌گیری:</b> هر یک از این نشانگرها سطوح مختلفی از تنوع را در سطح ژنوم ارایه می‌دهند که می‌تواند در مدیریت ژرم‌پلاسم و ذخایر توارثی مفید باشد. تجزیه تنوع ژنتیک و روابط خویشاوندی در مرکبات، اطلاعات مفیدی را برای برنامه‌های به‌نژادی، انتخاب و ثبت ارقام جدید فراهم می‌کند. <b> </b> <b>Aim and Background:</b> Understanding phylogenic relationships and genetic diversity in Citrus is considered to be important in clarifying their genetic relationships, germplasm characterization and the registration of new varieties. There are some Citrus biotypes in the country Citrus collections which have been classified merely based on their morphological traits and many genetic researches were not done on them. Molecular markers would help to infer their relations with known cultivars. <br> <b>Materials and Methods:</b> In order to investigate about phylogenic relationships among 45 Citrus genotypes including 33 unknown local genotypes and 12 commercially important Citrus varieties at the collection in Agricultural Research Institute of Kotra, Ten SSR primer pairs were used. DNA was extracted from young leaf tissues according to the procedure of Murry and Thompson (1980). One SSR primer was chosen from each corn chromosome and totally ten primers were assayed using the sample of 45 genotypes. The amplified products were separated using 6% polyacrylamide gel with 7 M urea under denaturing conditions and visualized by staining with silver nitrate. Gels were then scored based on either the presence or absence of bands. Polymorphism information content (PIC) for each SSR marker was determined with 1- Σfi 2- Σ2fi2 fj2 where fi is the frequency of the ith allele and fj is frequency of the ith allele + 1. Estimation of genetic similarities was done among these lines using the NTSYS program. The 45 genotypes were clustered based on the matrix of Jaccard genetic similarity using the complete clustering algorithm. <br><b>Results:</b> Ten primers revealed 0.685 polymorphism rate. The number of alleles per locus ranged from 3 to 13. Among all, 72 alleles were identified. Cluster analysis was resulted in designating the 45 samples into six major groups. Orange, mandarin and 24 unknown genotypes into group A, grapefruit, Pummelo, sour orange and six unknown genotypes into group B, three unknown genotypes into group C, two unknown genotypes and Yuzo into groups D and E, citron, Eureka lemon, sweet lime, Mexican lime and two unknown genotypes into group F. <b>Conclusion:</b> SSR markers revealed different levels of diversity which can be useful in germplasm and genetic resources management. Genetic diversity and phylogenetic analysis in Citrus provide useful information for further breeding programs, selection, and registration of new varieties. ارقام مرکبات, روابط خویشاوتدی, ژرم پلاسم, نشانگر مولکولی Citrus cultivars, Germplasm, Molecular marker, Phylogenetic relationships. 17 22 http://ncmbjpiau.ir/browse.php?a_code=A-10-529-1&slc_lang=fa&sid=1 Hajar Bakhshipour Miyandeh هاجر بخشی پور میانده hajar.bakhshipour@yahoo.com 2279687951 10031947532846003795 Yes Science and Research Branch واحد علوم و تحقیقات تهران Iraj Mehregan ایرج مهرگان 10031947532846003796 10031947532846003796 No Science and Research Branch واحد علوم و تحقیقات تهران Sara Saadatmand سارا سعادتمند 10031947532846003797 10031947532846003797 No Science and Research Branch واحد علوم و تحقیقات تهران Behrooz Golein بهروز گلعین 10031947532846003798 10031947532846003798 No - Citrus Research Institute مؤسسه تحقیقات مرکبات کشور